شايد پاسخ به اين سئوال اين باشد كه از بدو بوجود آمدن دوربين و ساخت برنامههاي تلويزيوني برنامههاي دوربين مخفي نيز بوجود آمده است.
در ايران برنامه دوربين مخفي در اوايل جسته و گريخته ساخته ميشدند اما اولين اقدامات در ايران توسط امير حسين قهرايي انجام شد بگونهاي كه به قول خودش هركس او را در هر حالتي ميبيند به ياد دوربين مخفي ميافتد.
قهرايي فارق التحصيل رشته فيلمسازي از انگلستان سازنده برنامههاي دوربين مخفي در كشور از سال ۱۳۷۲است.
در اين مدت آثار بسياري را در قالب برنامههاي دوربين مخفي از وي ديده ايم كه شايد يكي از جذابترين اين آثار صحبت كردن يك درخت با رهگذران باشد.
در اين برنامه بود كه يكي از رهگذران كه فردي سالمند بود به حال درخت و صحبت هايش اشك ريخت و همگان را متعجب كرد.
بعد از آن نيز برنامههاي ديگري ساخته شد كه كم و بيش از كيفيت مناسبي برخوردار بودند.
بعد از نوروز ۸۸نيز برنامه دوربين مخفي با نام لحظههاي ديدني به كارگرداني امير حسين قهرايي و تهيه كنندگي محمد روغنيها ادامه داشته كه متاسفانه با وجود تلاشهاي گروه سازنده نه تنها تاثير گذار نبوده بلكه در پارهاي از مواقع مخرب نيز بوده است.
سوء استفاده از اعتماد مردم به نيروي انتظامي در يكي از برنامههاي دوربين مخفي كه چندي پيش از شبكه تهران پخش شد جاي تامل داشت .
دراين برنامه ترس و اضطرابي كه به رهگذران وارد ميشد ديگر جاي خنده را حتي بعد از مشخص شدن دوربين مخفي از عابران ميگرفت.
همچنين در برنامهاي ديگر نيز تداعي يك تصادف تصنعي در هنگام مصاحبه نيز شرايطي شبيه به اين موقعيت را براي مخاطبان بوجود ميآورد.
ايده پردازي دوربين مخفي در اين برنامه به اينجا ختم نشد و كار بجايي رسيد كه برنامه ريزان دوربين مخفي به اين فكر افتادند كه گوسفندان را نيز وارد برنامه دوربين مخفي كنند.
پنجشنبه شب در برنامه دوربين مخفي فردي با ۲راس گوسفند وارد يك خودروي مسافربري ميشد تا عكس العمل مسافران را نسبت به چنين موضوعي بسنجد.
البته اين سوژه در گذشته نيز در قالب دوربين مخفي ساخته شده بود و تنها تفاوت اين برنامه با برنامه پيشين حضور خودروهاي مسافربري جديد با گنجايش بيشتر بود.
جالب آنكه در هر دو برنامه مسافراني كه در ابتداي صبح در حال حركت به سمت محل كار خود بودند عصباني شده و ناراحت ميشدند.
تصور كنيد در يك اتوبان سوار يك خودرو ميشويد و در ميانه راه فردي با دو گوسفند وارد ماشين ميشود و گوسفندان نيز به حكم غريزه خود را راحت مي كند و مسافران را ناراحت. ضمن آنكه ممكن است كيف شما خوراك گوسفندان شود و آب دهان اين حيوان روي لباس شما بريزد و در اين ميان شما جلسهاي مهم داشته باشيد و يا قصد ديدار كسي را داشته باشيد كه براي اولين بار است با وي مواجه ميشويد و مجبوريد با لباس كثيف شده و بوي بد به قرار ملاقات هاي خود برسيد و يا اين قرارها را لغو كنيد.
براستي شما در چنين شرايطي چه حسي پيدا ميكنيد؟ اگر بفهميد كه ماجرا دوربين مخفي بوده و به دليل تهيه يك برنامه لباس شما كثيف شده چه برخوردي ميكنيد؟ به نظر ميآيد در اين بين تنها اهالي پشت صحنه هستند كه از اين اتفاق لذت ميبردند و از شما كه عصبي هستيد ميخواهند براي دوربين دست تكان دهيد! اگر كساني كه چنين برنامههايي را تهيه ميكنند كمي خود را بجاي رهگذران قرار دهند به كار خود پي ميبرند.
موضوع اينجاست كه در تهيه برنامههايي اينچنيني كمتر كسي به اين فكر مي كند كه آيا مردم ناراحت ميشوند يا نه؟ آيا ساخت چنين ايدههايي در دوربين مخفي خواسته يا ناخواسته به قيمت مسخره كردن و توهين به مردم تلقي نميشود؟
در كنار چنين ايدههايي برخي موضوعات نيز بسيار مطلوب است و در آن يك مضمون انساني به چالش كشيده ميشود.
از جمله اين برنامهها ميتوان به يكي ديگر از ايدههاي برنامه دوربين مخفي در پنجشنبه شب اشاره كرد كه در آن دزدي قصد فرار داشت و واكنشها ي مردم بطور خواسته يا ناخواسته به اين فرد سنجيده ميشد.
بهتر است در ايده پردازيها تامل بيشتري شود و ساخت يك برنامه دوربين مخفي بگونهاي طراحي شود كه در ابتدا به قول امير حسين قهرايي لفظ دوربين مخفي خنده خنده را در بر داشته و مضامين آموزشي را نيز شامل شود.
شايد در بسياري از كشورهاي غربي بسياري از مضامين غير اخلاقي در ساخت برنامههاي دوربين مخفي مورد استفاده قرار گيرد و مردم بخندند و كسي اعتراضي نكند اما بايد در نظر داشت هر ملتي داراي فرهنگي است و كشور ما با دارا بودن فرهنگ و تمدني چندهزار ساله چنين ايدههايي را بر نميتابد.